۱ نوامبر ۲۰۲۶-مانند بیشتر داروهای تجویزی، داروهای آگونیست گیرنده ‌پیپتید ۱ شبه گلوکاگون‌ (GLP-1) که برای مدیریت وزن استفاده می‌شوند نیز با خطرات احتمالی همراه هستند. یکی از ملاحظات ایمنی که اغلب برجسته می‌شود این است: اگر خود یا یکی از اعضای خانواده شما سابقه کارسینوم مدولاری تیروئید (MTC) داشته‌اید، یا مبتلا به سندرم نئوپلازی متعدد غدد نوع ۲ (MEN2) هستید، این دارو را مصرف نکنید.

اگر مبتلا به کم‌کاری تیروئید، ندول تیروئید یا سابقه سرطان تیروئید هستید، این هشدار ممکن است نگران‌کننده به نظر برسد. با این حال، این هشدار مربوط به نوع خاصی از سرطان تیروئید به نام کارسینوم مدولاری تیروئید (MTC) و یک وضعیت ارثی نادر به نام سندرم نئوپلازی متعدد غدد نوع ۲ (MEN2) است. کم‌کاری تیروئید، پرکاری تیروئید، گواتر و سایر انواع سرطان‌های تیروئید، به تنهایی نباید مانع از مصرف داروهای  GLP-1شوند.

با این حال، اگر از داروهای جایگزین هورمون تیروئید، مانند لووتیروکسین استفاده می‌کنید، در صورت شروع مصرف یک  GLP-1خوراکی (به شکل قرص) مانند وگووی یا فوندایو (Foundayo)، ممکن است برای اطمینان از اثربخشی هر دو دارو، نیاز به تغییر در برنامه روزانه خود داشته باشید.

بیایید به برخی از سوالات رایج درباره ارتباط  GLP-1با سرطان تیروئید و روش‌های بهینه‌سازی برنامه مصرف دارو پاسخ دهیم.

چرا داروهای  GLP-1دارای هشدار سرطان تیروئید هستند؟ خطرات احتمالی مربوط به کارسینوم مدولاری تیروئید (MTC)

سرطان نوع MTCاز سلول‌های Cدر غده تیروئید شروع می‌شود. این سلول‌ها با سلول‌های فولیکولی تیروئید که هورمون تیروئید تولید می‌کنند و عامل سرطان‌های شایع‌تر تیروئید هستند، متفاوت هستند.

در مطالعات انجام شده روی مدل‌های جوندگان، محققان دریافتند که برخی از داروهای GLP-1باعث رشد و افزایش فعالیت سلول‌های Cمی‌شوند. با گذشت زمان، در برخی از حیوانات تومور ایجاد شد.

بافت تیروئید انسان لزوماً به همان شیوه پاسخ نمی‌دهد و تا به امروز، مطالعات انسانی امیدوارکننده بوده‌اند. یک مطالعه بزرگ در اسکاندیناوی نشان داد که در میان بیمارانی که به مدت میانگین نزدیک به چهار سال از آگونیست‌های گیرنده  GLP-1استفاده کرده‌اند، افزایش قابل توجهی در سرطان تیروئید مشاهده نشده است. سایر مطالعات بزرگ نیز به نتایج مشابهی رسیده‌اند.

با این حال،  MTCبیماری نادری است؛ مطالعاتی که شامل صدها هزار بیمار باشد، ممکن است تعداد موارد بسیار کمی را شامل شود که مانع از رد کردن ریسک‌های طولانی‌مدت شود. به دلیل همین عدم قطعیت، سازمان غذا و دارو (FDA) توصیه می‌کند که این داروهای مدیریت وزن برای افرادی که در معرض خطر بالای MTC هستند، استفاده نشود.

خطرات احتمالی مربوط به MEN2

سندرم نئوپلازی متعدد غدد نوع ۲، یک سندرم سرطانی ارثی نادر است که بر اثر تغییر در ژن RETایجاد می‌شود؛ ژنی که در رشد سلول‌ها، از جمله سلول‌های Cتیروئید، نقش دارد.

حدود ۹۵ درصد از افراد مبتلا به MEN2A(رایج‌ترین زیرگروه این بیماری)، در غربالگری برای  MTCمثبت می‌شوند. همچنین  MEN2می‌تواند خطر ابتلا به تومورهای غدد فوق کلیوی و پرکاری پاراتیروئید (که در آن غدد پاراتیروئید هورمون بیش از حد تولید می‌کنند) را افزایش دهد.

از آنجایی که در مطالعات حیوانی، ارتباط بین داروهای GLP-1و رشد سلول‌های Cمشاهده شده است، افرادی که سابقه شخصی یا خانوادگی  MEN2یا جهش شناخته شده در ژن  RETدارند، نباید از  GLP-1استفاده کنند. اگر سابقه شخصی یا خانوادگی  MTCیا  MEN2وجود ندارد، نیازی به انجام آزمایش ژنتیک برای بررسی جهش  RETپیش از شروع دارو نیست.

در مورد سایر شرایط تیروئید چطور؟

اکثر سرطان‌های تیروئید از نوع  MTCنیستند. سرطان‌های پاپیلاری (Papillary)، فولیکولار (Follicular) و هورسل (Hürthle) از نوع دیگری از سلول‌های تیروئید منشأ می‌گیرند و با نگرانی‌های مربوط به داروهای  GLP-1متفاوت هستند.

همین موضوع در مورد چندین بیماری شایع تیروئید نیز صدق می‌کند، از جمله:

•   گواتر یا گواتر مولتی‌ندولار

•   بیماری گریوز (Graves) و سایر علل پرکاری تیروئید

•   بیماری هاشیموتو (Hashimoto) و سایر علل کم‌کاری تیروئید

•   ندول‌های تیروئید

اگر یکی از این شرایط دیگر تیروئید (به جز  MTCیا MEN2) را دارید، حتماً پیش از شروع  GLP-1آن را به پزشک خود اطلاع دهید. شما و پزشکتان باید پیش از تصمیم‌گیری در مورد مناسب بودن دارو، سوابق پزشکی، مزایای بالقوه درمان، سایر داروها و عوارض جانبی احتمالی را با هم بررسی کنید.

تیروئید چه نقشی در افزایش وزن دارد؟

هورمون‌های تیروئید به تنظیم نحوه استفاده بدن از انرژی کمک می‌کنند، بنابراین بیماری‌های تیروئید می‌توانند بر وزن تأثیر بگذارند. پرکاری تیروئید اغلب باعث کاهش وزن می‌شود. کم‌کاری تیروئید درمان‌نشده یا درمانِ ناکافیِ کم‌کاری تیروئیدنیز می‌تواند به افزایش وزن جزئی کمک کند. تقریباً ۵ تا ۱۰ پوند (حدود ۲ تا ۴ کیلوگرم) ممکن است ناشی از کم‌کاری تیروئید باشد که اغلب به دلیل احتباس نمک و آب است، نه تجمع چربی بدن.

پس از اینکه سطح هورمون‌های تیروئید به محدوده نرمال بازگشت، توانایی فرد برای افزایش یا کاهش وزن عموماً مشابه فردی بدون بیماری تیروئیدی خواهد بود.

افرادی که تحت درمان با لووتیروکسین هستند، چگونه یک GLP-1 خوراکی را مصرف کنند؟

پاسخ به این سوال، به نوع داروی GLP-1خوراکی که استفاده می‌کنید، بستگی دارد. داروهای تزریقی هفتگی را باید صبح‌ها مصرف کرد و اگر مایل باشید، می‌توانید داروی جایگزین تیروئید خود را هم در همان زمان مصرف کنید.

اما قرص‌های جدید و یک‌بار در روزِ وگووی (Wegovy)، باید صبح‌ها با شکم خالی و با حداکثر ۴ اونس (حدود ۱۲۰ میلی‌لیتر) آب ساده مصرف شوند و نباید هیچ داروی دیگری همراه با آن‌ها باشد. سپس باید ۳۰ دقیقه صبر کنید و بعد از آن غذا بخورید یا نوشیدنی‌های غیر از آب بنوشید.

قرص‌های جدید و یک‌بار در روزِ فوندایو (Foundayo) را می‌توان همزمان با سایر داروها مصرف کرد.

لووتیروکسین، رایج‌ترین دارو برای کم‌کاری تیروئید، نیز باید با شکم خالی مصرف شود، زیرا غذا، مکمل‌ها و برخی داروهای خاص می‌توانند میزان جذب آن توسط بدن را تغییر دهند. لووتیروکسین نباید همزمان با هیچ‌یک از داروهای خوراکی وگووی یا فوندایو مصرف شود.

برای بیمارانی که هم وگووی خوراکی و هم لووتیروکسین مصرف می‌کنند، معمولاً این روش توصیه می‌شود:

•   قرص GLP-1 را بلافاصله پس از بیدار شدن با حداکثر حدود ۱۲۰میلی‌لیترمعادل نصف یک لیوان معمولی(۴ اونس آب) میل کنید.

•   حداقل ۳۰ دقیقه صبر کنید.

•   لووتیروکسین را مصرف کنید.

•   حداقل ۳۰ دقیقه دیگر صبر کنید و سپس صبحانه را میل کنید.

•   سایر داروها را طبق دستور پزشک یا داروساز خود مصرف کنید.

برای بیمارانی که هم فوندایو و هم لووتیروکسین مصرف می‌کنند، توصیه من این است:

•   لووتیروکسین را بلافاصله پس از بیدار شدن میل کنید.

•   حداقل ۳۰ دقیقه صبر کنید و سپس صبحانه را میل کنید.

•   فوندایو را همراه با سایر داروها طبق دستور پزشک یا داروساز خود مصرف کنید.

حتماً با پزشک خود درباره زمان مصرف داروها صحبت کنید و برای چک کردن سطح هورمون‌های تیروئید، آزمایش خون منظم انجام دهید.

آیا اگر از  GLP-1استفاده می‌کنم، داروی تیروئیدم باید تغییر کند؟

از آنجایی که دوز لووتیروکسین تا حدودی تحت تأثیر وزن بدن قرار دارد، تغییرات قابل توجه وزن می‌تواند مقدار داروی مورد نیاز شما را تغییر دهد. معمولاً به بیماران توصیه می‌شود پس از کاهش یا افزایش حدود ۴.۵ تا ۹ کیلوگرم(۱۰ تا ۲۰ پوندی وزن)، با پزشک خود مشورت کنند.

اگر علائم تیروئیدی بروز کرد، ممکن است نیاز باشد زودتر آزمایش بدهید.

علائم احتمالی نشان‌دهنده کمبود هورمون تیروئید می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

•   یبوست

•   دشواری در تمرکز یا «مه مغزی» (Brain fog)

•   خشکی پوست یا مو

•   خلق‌وخوی افسرده

•   خستگی

•   احساس سرمای غیرعادی

علائم احتمالی نشان‌دهنده بالا بودن هورمون تیروئید شامل این موارد است:

•   اضطراب یا زودرنجی

•   احساس گرمای غیرعادی یا تعریق

•   تپش قلب یا ضربان قلب سریع

•   لرزش دست‌ها

•   مشکلات خواب

این علائم می‌توانند دلایل متعددی داشته باشند: تجربه هر یک از این موارد لزوماً به این معنا نیست که دوز لووتیروکسین شما اشتباه است. یک آزمایش خون می‌تواند نشان دهد که آیا سطح هورمون‌های تیروئید شما در محدوده مطلوب است یا خیر.

سوالاتی که باید از پزشک خود بپرسید

دانستن نام دقیق و تاریخچه بیماری تیروئید شما، یکی از مفیدترین قدم‌هایی است که می‌توانید بردارید. این سوالات را از پزشک خود بپرسید:

•   نوع بیماری تیروئید یا سرطان تیروئید من چیست؟

•   آیا سابقه شخصی یا خانوادگی من شامل سرطان مدولاری تیروئید یا  MEN2است؟

•   آیا نیاز به آزمایش ژنتیک برای  MEN2یا جهش ژن  RETدارم؟

•   آیا ندول تیروئیدی دارم که نیاز به بررسی داشته باشد؟

همچنین می‌توانید با پرسیدن سوالات زیر، درک بهتری از گزینه‌های درمانی خود پیدا کنید:

•   چگونه باید زمان‌بندی مصرف GLP-1 و سایر داروهایم را تنظیم کنم؟

•   چه میزان کاهش وزن باید منجر به انجام آزمایش مجدد سطح هورمون‌های تیروئید شود؟

•   چه علائمی باعث می‌شود که قبل از نوبت بعدی ویزیت، با پزشک تماس بگیرم؟

برای اکثر افرادی که دچار بیماری ها و مشکلات رایج تیروئید هستند، تشخیص تیروئید به تنهایی مانع از مصرف داروهای GLP-1نمی‌شود. مهم‌ترین قدم این است که بدانید چه نوع بیماری تیروئیدی دارید و پیش از شروع داروی جدید، سوابق پزشکی خود را با پزشکتان در میان بگذارید.

اگر داروهای GLP-1 برای شرایط شما توصیه نمی‌شوند یا اگر ترجیح می‌دهید از آن‌ها استفاده نکنید، در مورد روش‌های دیگر برای مدیریت وزن یا دیابت خود سوال کنید. بسته به وضعیت سلامت و اهداف شما، گزینه‌های مدیریت وزن ممکن است شامل داروهای دیگر، حمایت‌های تغذیه‌ای و فعالیت بدنی، روش‌های جراحی معده (Endobariatric) یا جراحی‌های باریاتریک باشد.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20261028/Thyroid-cancer-risks-and-medication-timing-with-oral-GLP-1s.aspx